نگهداری تخصصی و رفوگری
مقدمه
پروتکل نگهداری از شاهکارهای دستباف؛ چگونه طول عمر فرشهای تمامابریشم و کرک را به چند قرن برسانیم؟
خرید یک فرش شاهکار از تولیدی ملکشاه مشهد، گام اول است؛ اما حفظ این سرمایه ملی برای نسلهای بعدی، نیازمند آگاهی از پروتکلهای نگهداری است. فرشهای کرک و ابریشم به دلیل الیاف ارگانیک و طبیعی خود، زنده هستند و نفس میکشند. در این مقاله، اصول مراقبتی که در موزههای بزرگ دنیا برای فرشهای عتیقه استفاده میشود را بررسی میکنیم.
۱. چالش گرانش و تا زدن فرش (مرگ تار و پود)
هرگز و تحت هیچ شرایطی یک فرش دستباف گرانقیمت را تا نکنید. تا کردن فرش باعث شکستگی چلههای ابریشمی و ایجاد خطوط عمیق در ساختار فرش میشود که اصلاح آن کار بسیار دشواری است.
- راهکار درست: فرش باید همیشه به صورت لولهشده (رول) جابجا یا نگهداری شود. همچنین اگر فرش روی زمین پهن است، هر ۶ ماه یکبار آن را ۱۸۰ درجه بچرخانید تا میزان پاخوردگی و مواجهه با نور در تمام نقاط آن یکسان باشد.
۲. شستشوی خانگی؛ ممنوعیت مطلق!
بزرگترین عامل نابودی قالیهای نفیس، شستشوی آنها با مواد شوینده شیمیایی اسیدی یا قلیایی در خانه است. مواد شیمیایی چربی طبیعی پشم را از بین برده و ابریشم را کدر و شکننده میکنند.
- راهکار درست: فرشهای گرانقیمت باید هر ۳ تا ۵ سال یکبار، صرفاً توسط تیمهای تخصصی و قالیشوییهای سنتیِ تحت نظارت کارخانه (مانند خدمات پس از فروش ملکشاه در مشهد) با آب ولرم، شویندههای ارگانیک و به روش دستشوی شسته و در سایه خشک شوند.
۳. دشمنان پنهان: بید و رطوبت
- رطوبت: قرار دادن گلدان روی فرش دستباف یا پهن کردن آن در محیطهای مرطوب، باعث "پوسیدگی مغزی" چلهها میشود.
- بیدزدگی: بیدها عاشق پروتئین موجود در پشم طبیعی هستند، به ویژه بخشهایی از فرش که زیر مبل یا کمد قرار دارد و هوا در آن جریان ندارد. هر چند ماه یکبار زیر فرش را چک کرده و از تنباکو یا پدهای ضدبید استاندارد استفاده کنید.